Bitcoin draait voor een groot deel om het concept schaarste. Om de waarde van bitcoin te begrijpen is een basisbegrip van het concept schaarste om die reden enorm belangrijk. Het maximum van 21 miljoen bitcoin dat ooit in omloop zal komen is voor veel mensen misschien wel de belangrijkste eigenschap van bitcoin. Het is de eerste asset in de geschiedenis van de mensheid die oneindig schaars is. In deze column ga ik wat dieper in op het onderwerp schaarste en bespreek ik de twee verschillende vormen van schaarste die we van elkaar kunnen onderscheiden: kunstmatige schaarste en natuurlijke schaarste.

Kunstmatige schaarste

Te beginnen met kunstmatige schaarste. Dit zijn objecten, goederen of andersoortige dingen van menselijke makelij waarvan een beperkte hoeveelheid in omloop is gebracht. Objecten zijn kunstmatig schaars omdat ervoor is gekozen om ze zeldzaam te houden. Denk bijvoorbeeld aan een limited edition-versie van je favoriete schoenenmerk, een zeldzame whisky of een kunstwerk van Rembrandt. In feite is deze vorm van schaarste een gecentraliseerde en gefabriceerde zeldzaamheid. Het zijn objecten die niet van nature zeldzaam zijn. De schoenenfabrikant kan er morgen voor kiezen om nog 1.000 paar bij te maken en in theorie had ook Rembrandt een stuk meer schilderijen kunnen maken. De gecentraliseerde aard van deze vorm van schaarste is waarom deze objecten over het algemeen waardevast zijn, maar niet goed functioneren als geld.

Natuurlijke schaarste

De tweede vorm van schaarste is natuurlijke schaarste. Deze vorm bevat in principe alle stoffen, edelmetalen, mineralen en andere goederen die van nature zeldzaam zijn. Vroeger was het bijvoorbeeld heel lastig om zout uit de bodem te halen en was het daarom relatief zeldzaam. In het oude Rome werd zout zelfs gebruikt om het leger mee te betalen. Soldaten kregen hun salaris in de vorm van zout. Het grappige is dat hier ook ons woordje salaris vandaan komt, sal = Latijn voor zout. In deze categorie van schaarste vinden we ook zeeschelpen, de bekende rai stones, goud en zilver terug. In feite is natuurlijke schaarste een meer gedecentraliseerde vorm van schaarste. Het is praktisch onmogelijk om deze objecten na te maken.

Over het algemeen zijn het door de geschiedenis altijd grondstoffen uit de tweede categorie van schaarste, natuurlijke schaarste, geweest die als geld fungeerden. Niet in de laatste plaats omdat het veel eerlijker voelt om een edelmetaal zoals goud als geld te gebruiken in plaats van bijvoorbeeld van de officiële fabrikant afkomstig Monopoly-geld. Goud zit op willekeurige plekken in de aardbodem en in principe heeft iedereen gelijke kansen om het te vinden en op te graven. Monopoly-geld kan door de officiële fabrikant worden bijgedrukt en kan zelfs makkelijk worden nagemaakt. Het is een beetje een simpel voorbeeld, maar je kunt je waarschijnlijk wel voorstellen dat goud een stuk beter in staat is om waardevast te zijn dan Monopoly-geld. Bij Monopoly-geld ligt de volledige macht over de schaarste ervan bij de centrale autoriteit, in dit geval de officiële fabrikant.

Bij natuurlijke schaarste, of decentrale schaarste, is er geen enkele partij met de centrale macht om meer eenheden bij te drukken. De macht is volledig in handen van de natuur en die is, volgens mijn wereldbeeld, onpartijdig. Bitcoin valt per definitie in de categorie van natuurlijke schaarste. Iedereen kan meedoen aan het proces om nieuwe bitcoin te minen en iedereen heeft gelijke kansen. De hoeveelheid energie die je erin steekt is bepalend voor de output die je krijgt. Het grote verschil tussen bitcoin en goud in dit opzicht is dat bitcoin een stuk transparanter is. Van goud weten we in principe niet hoeveel er nog in de bodem zit en hoeveel we in de toekomst misschien wel uit de oceaanbodem gaan delven. Bij bitcoin is vooraf het maximum van 21 miljoen bitcoins vastgesteld en daar zal het altijd bij blijven. Maar het belangrijkste om van dit artikel te onthouden is het verschil tussen kunstmatige- en natuurlijke schaarste.